مونولوگ‌های مینی‌مالیستی اجتماعی زنانه

• بهزاد صدیقی


بعد از مدت‌ها نمایشی با موضوع اجتماعی به اسم امان به روی صحنه رفته است؛ اجرایی مینی‌مالیستی که وضعیت جامعه‌ی زنان ایران را با حضور پنج شخصیت زن و مسائل مبتلا به آن‌ها را به نمایش در آورده.
عباس جمالی به عنوان نمایش‌نامه‌نویس این اثر، پنج شخصیت زن را به عنوان نماینده‌ای از زنان رنج کشیده جامعه‌ی ام‌روز  انتخاب کرده و برشی از زنده‌گی روزمره‌ی آنان و وضعیت تلخی را که برای‌شان اتفاق افتاده بود، تصویر کرده و با خلق این پنج شخصیت (مادر، دختر، خانم جلسه ای و ... با نام های شیرین، ... دیدن ادامه ›› شهره، هنگامه، زهره و فاطمه) به بازنمایی آن چه را که برای‌شان اتفاق افتاده بود، می‌پردازد. در واقع ما آنان را در سفره‌ی زنانه می‌بینیم که با خود یا برای خود سخن می‌گویند و در یک مجلس زنانه برای خواندان دعای امان حاضر شده‌اند. هر چند، هر کدام از این پنج مونولوگ در خود قابلیت تبدیل شدن به یک مونولوگ طولانی‌تر و کامل‌تری دارند و هر کدام از آن‌ها می‌توانند تا اجرای یک نمایش‌نامه‌ی حدودن سی‌دقیقه‌ای پیش روند.

مجتبی جدی به عنوان کارگردان در اجرای نمایش امان، با انتخاب چند بازی‌گر زن جوان و طراحی صحنه‌ی موجز و مختصر و چینش پراکنده‌ی بازیگران در صحنه، تصویری واقع‌گرایانه و تلخ و البته خلاق و دیدنی از داستانک‌های این پنج مونولوگ را به نمایش درآورده است. در این نمایش بازیگران نیز می‌کوشند به اندازه و مطابق شخصیت‌های خلق‌شده در متن، روان و محکم به اجرای نقش خود بپردازند. از سویی دیگر کارگردان با حرکت‎بندی به اندازه و بجا در صحنه، می‌کوشد تا ما هیچ‌گونه حرکت اضافه یا زائدی از آن‌ها را نبینیم. هم‌چنین به فراخور برخی از مونولوگ‌ها در بخش کوتاهی از اجرا، شاهد طنز تلخی هم بشویم. به خصوص در مونولوگ دوم که تصویر یک زن جوان را در بعد از مرگش در روبه‌رو شدن با نکیر و منکر می‌بینیم، این طنز تلخ تشدید هم می‌شود.
به گمانم تئاتر ایران مدت‌هاست از تئاتر اجتماعی خالی و دور مانده است و تئاتر امان حرف‌هایی برای گفتن و دیده شدن دارد و می‌تواند تماشاگران جدی تئاتر را با تئاتر آشتی دهد. به گمانم تماشاگران جدی و حرفه‌ای تئاتر دیدن این تئاتر مینی‌مال را نباید از دست دهند.

• نمایش‌نامه‌نویس، مدرس و منتقد تئاتر