به نظر میرسد شما بیشتر دنبال نفی تماشاگر ‌و کم ارزش دانستن نظرات مخاطب با برچسب عام بودن هستی ، یعنی از سوالات و گزینه ها این را احساس میکنم که امیدوارم این گونه نباشد ‌و همچنین امیدوارم نسبتی با شجاع خلیل زاده هم نداشته باشید چون سیاست ایشان هم نفی و انکار مردم است

سلام و ارادت

من هم با بخش مهمی از حرف شما موافقم، در نهایت این تماشاگر است که تصمیم می‌گیرد بلیت بخرد یا نخرد، نمایش را ببیند یا نبیند و حتی درباره تجربه‌اش حرف بزند. هیچ منتقد، استاد دانشگاه، روزنامه‌نگار یا مدیر فرهنگی نمی‌تواند این عاملیت را از مخاطب بگیرد.
اما به نظرم یک تفکیک اساسی در حرف شما وجود دارد که اگر آن را انجام ندهیم، چند مفهوم متفاوت را یکی گرفته‌ایم، استقبال مردم، اعتبار اجتماعی اثر، موفقیت اقتصادی اثر و ارزش هنری اثر الزاما یک چیز نیستند.
اینکه مردم از یک اثر استقبال کنند، قطعا یک واقعیت مهم است و حتی برای ... دیدن ادامه ›› اقتصاد تئاتر اهمیت تعیین‌کننده دارد. اما از اینکه یک اثر پرفروش یا پرمخاطب شده، نمی‌توان به‌طور منطقی نتیجه گرفت که از نظر هنری بهترین اثر موجود بوده است. همان‌طور که کم‌فروش بودن یک اثر هم به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که اثر بدی است.
اگر قرار بود میزان فروش معیار نهایی ارزش هنری باشد، تاریخ هنر اساسا باید تاریخ پرفروش‌ترین‌ها می‌بود، نه تاریخ آثاری که گاهی در زمان خودشان دیده نشدند و بعدها جایگاه مهمی پیدا کردند.
مثلا ممکن است یک اثر مخاطب بسیار گسترده‌ای پیدا کند چون سرگرم‌کننده، ستاره‌محور، تبلیغاتی یا از نظر موضوعی به ذائقه عمومی نزدیک است. این موفقیت اجتماعی و اقتصادی واقعی است و باید آن را جدی گرفت. اما همچنان می‌توان جداگانه پرسید متن آن اثر چه کیفیتی دارد، کارگردانی چگونه است، بازی‌ها چه نسبتی با جهان اثر دارند، ساختار دراماتیک چقدر منسجم است و از نظر زیبایی‌شناختی چه چیزی تولید کرده است.
برعکسش هم صادق است، ممکن است اثری مخاطب کمی داشته باشد اما از نظر هنری واجد ارزش باشد. بنابراین نه منتقد می‌تواند با چند جمله یک اثر را به عرش ببرد، نه فروش پایین به‌تنهایی آن را به فرش می‌زند.
اتفاقا این دقیقا به بحث مقاله من مربوط می‌شود. من نگفته‌ام نظر مردم بی‌ارزش است یا باید نظر کارشناس جای نظر مردم را بگیرد. بحث من این است که وقتی یک تماشاگر تجربه‌اش را در یک سامانه فروش بلیت ثبت می‌کند، آن تجربه تبدیل به یکی از اطلاعاتی می‌شود که ممکن است روی تصمیم تماشاگر بعدی اثر بگذارد. بنابراین باید میان حق تماشاگر برای اظهارنظر و وزن اطلاعاتی آن اظهارنظر تفاوت گذاشت.
اگر من بعد از دیدن یک نمایش بنویسم عالی بود، حتماً ببینید، این حق من است. اگر شما بنویسید افتضاح بود، نبینید، حق شماست. اما هیچ‌کدام صرفا به دلیل اینکه تماشاگر هستیم، خودبه‌خود تبدیل به نقد تخصصی نمی‌شویم. تجربه ما معتبر است به‌عنوان تجربه خودمان، اما تعمیم آن تجربه به کیفیت کلی اثر، نیازمند استدلال و توضیح بیشتری است.
ضمن اینکه اتفاقا من با شما موافقم که مردم باید امکان تشخیص و انتخاب داشته باشند. به همین دلیل هم مخالف این هستم که نظر تماشاگر حذف شود یا به‌دلیل غیرتخصصی بودن بی‌ارزش تلقی شود. چیزی که می‌گویم این است که اگر قرار است مخاطب انتخاب کند، بهتر است با مجموعه متنوعی از اطلاعات مواجه باشد، تجربه تماشاگر، نقد تخصصی، اطلاعات اثر، معرفی عوامل و البته مشاهده خود اثر. بعد تصمیم را خودش بگیرد.
در واقع، من نمی‌خواهم به جای مخاطب تصمیم بگیرم؛ می‌خواهم درباره کیفیت محیط اطلاعاتی‌ که مخاطب در آن تصمیم می‌گیرد سوال کنم.
و درباره جمله کار خوب باشد عام و خاص می‌پسندند و بد باشد تعریف و تمجید کارشناس ارزشی ندارد هم با بخش اول و دومش نمی‌توان به این سادگی موافق بود. گاهی اثر خوب دیر دیده می‌شود، گاهی اثر ضعیف بسیار دیده می‌شود، گاهی منتقد اشتباه می‌کند و گاهی هم ذائقه عمومی چیزی را انتخاب می‌کند که بعدها ارزش هنری چندانی برایش باقی نمی‌ماند. هیچ‌کدام از اینها عجیب نیست، چون هنر فقط با یک معیار سنجیده نمی‌شود.
به نظرم اتفاقا باید به مردم و قدرت تشخیصشان احترام گذاشت، اما احترام به مخاطب یعنی او را قادر بدانیم میان انواع اطلاعات تمایز بگذارد، نه اینکه بگوییم چون مخاطب شعور دارد، پس همه اطلاعاتی که دریافت می‌کند از نظر کیفیت و اعتبار یکسان‌اند.
در نهایت هم من اساسا با این گزاره که هنرمند به جای نگرانی درباره فروش، باید نگران کیفیت کارش باشد مخالفتی ندارم. اتفاقا باید نگران کیفیت باشد. اما این بحث منافاتی با بررسی کیفیت نقد و کیفیت اطلاعاتی که در سامانه‌های فروش بلیت منتشر می‌شود ندارد.
اگر اثر ضعیف است، بگذارید تماشاگر با دلیل بگوید چرا ضعیف است. اگر اثر خوب است، بگذارید تماشاگر با دلیل بگوید چرا خوب است. و اگر کسی فقط نوشته عالی یا افتضاح، آن را هم می‌توان به‌عنوان تجربه شخصی خواند، نه اینکه الزاما یکی را حقیقت نهایی درباره اثر فرض کنیم.
برای من مسئله حذف صدای مردم نیست، اتفاقاً مسئله این است که صدای مردم را آن‌قدر جدی بگیریم که درباره کیفیت، اعتبار و کارکرد آن هم بتوانیم بحث کنیم.

سپاس

سلام و ارادت دوباره

زیر یکی دو پست اخیرتون که گفتگومون در جریان بود مطالبی نوشتم. برای اینکه اطاله کلام نشه به همونا بسنده میکنم. آرزوی توفیق دارم براتون.