علی رفیعی وردنجانی

هنرساز نویسنده و منتقد سینما

لباس شخصی به کارگردانی امیرعباس ربیعی تشبیهِ بلامنازعِ احزاب به ایدئلوژیک محور بودن در یک امرِ مشتبه شده است. فیلم در حالِ طرحِ یک سؤالِ انحرافی از ایدئولوژیک صفتیِ دستوراتِ خدا، پیغمبری است. ایدئولوژی‌هایی که با تفکراتِ شریعتی و مطهری اشتباه گرفته می‌شوند و بعد نظریه‌ی خود را به ناحق، حقّانی جلوه خواهند داد. حزب توده در این فیلم مابه‌ازای فونداسیون فرهنگِ رسانه‌های معاندِ فارسی زبان است. آمیختن و ساختنِ درامی در این باره، هرچند تاریخی و استنادی، نتایجِ خون‌بارِ دیروزی را به وضعیتِ کنونی گره می‌زند و این به خودی خود به عنوان هُشداری درباره‌ی لیبرالیسمِ پنهانِ کمونیسم‌ها و مارکسیسم‌های بازیگر بسیار اهمیت دارد. مسئله‌ای که نیازِ کنونیِ جامعه و فرهنگِ قاطبه در آن هویدا است شخصیت‌پردازیِ جامع برای مبارزه با تفرقه‌های فرقه‌ی ضاله و جاسوسی دوجانبه از نقاطِ ضعف امنیتی نظام خواهد بود. جاسوسی‌هایی که از بدوِ تشکیلِ جمهوریِ اسلامیِ ایران سعی در براندازیِ این نظامِ مقدس داشته‌اند و اکنون مردی اهلِ مطالعه شده‌اند که زن و بچه‌ی خود را نیز فدای ایدئولوژی و حزبِ باد بودنِ خود خواهد کرد. این مرد در فیلمِ مورد مطالعه عملیاتی روانی، از نسبت‌های شوروی با روسیه‌ی کنونی، را به یاد ما می‌آورد تا آویزه‌ی گوش‌هایمان کنیم که تاریخ را کسانی خواهند نوشت که از نبردی نابرابر پیروز بیرون آمده‌اند. شروعِ نولانیِ فیلم با آن حرکت‌های دوربین که بعد از تیتراژ اُپِن می‌شود تارگت‌هایی از شخصیت را برای ما عیان می‌کند تا ناخواسته آن را به ابتدای تصویری که از او در باجه‌ی تلفنِ عمومی در یک بک‌گراندِ بارانی، که هرگز یک ژانر نمی‌سازد، گره بزنیم و...
متن کامل را مجله سینمایی برداشت بلند بخوانید.
https://longtake.ir/mag/?p=26412
ویدئوی مرتبط را در کانال آپارات من ببینید.
https://aparat.com/v/rkmt2jb
✍️ #علی_رفیعی_وردنجانی

بی‌دار به کارگردانی حسین دوماری لجن‌زاری از درام در مُنحنیِ سناریو نویسی و فرهنگِ ایرانی است. فیلم به زنانگی توهین می‌کند تا حدّی که انتقام را، ... دیدن ادامه ›› با برداشتی معکوس و اشتباه از اتتلوِ شکسپیر، سرلوحه‌ی روابطی پیچیده کرده. این روابط باید بعد از ماجرا و اتفاق بوجود آیند که به غلط از سوی مؤلف قبل از کشفِ گره و سرِ نخ، بیننده با آن روبرو می‌شود. فیلم مسئله ندارد بلکه حساسیتی کاذب را سیبلِ قصّه‌ی خود می‌کند. سماء، آناهیتا افشار، قُربانی‌ای که همچنان تا پایان مشخص نیست به او واقعاً تجاوز شده یا فقط تعرض به او صورت گرفته، وارد ماجرایی می‌شود که بعد کشف می‌کند عطا، محمدرضا فروتن، برای بدست آوردن عشق و احساسِ او نسبت به خودش راه انداخته. این وسط یوسف، شهاب حسینی، پسرخاله‌ای که در گذشته خواستگارِ او بوده در این کشف به او کمک می‌کند. عطا برای لو نرفتنِ خود فکرِ همه‌جا را می‌کند غیر از اینکه، تازه مُرده زیرِ آب می‌رود نه آنکه روی آب بماند. این مهم را سماء با دیدنِ مرگِ ماهی‌ها بیاد می‌آورد و... مسئله‌ی من با فرهنگ و مِتُدِ فیلمنامه یکی دو تا نیست که در ادامه به اشاره خواهم کرد. ابتدا از این مسئله شروع می‌کنم که خانم دکتر به دورغ هفته‌ی بارداریِ خانم را به عطا می‌گوید و بعد این دیالوگ شنیده می‌شود که: سِقط جنین برای تو خطرناک است، با توجه به سقط‌هایی که در گذشته انجام داده‌ای و...
متن کامل را مجله‌ی سینمایی برداشت بلند بخوانید.
https://longtake.ir/mag/?p=26392

چنج به کارگردانیِ ابوالفضل عزیزی درامِ کوتاهی است که نقدِ مُنصفانه‌ای بر وضعیتِ اجتماعی و فرهنگی دارد. مسئله‌ی فیلمْ ساختنِ آبرو و بازسازیِ آن در ژانری کوچکتر به نامِ خانواده است. این سوژه به تدریج تبدیل به اُبژه‌ای متفکرانه خواهد شد تا میانِ عباس، مهران احمدی و ملیحه، سمیرا حسن‌پور، فرکانسی اِی سی ایجاد کند. این بسامد در اوج‌ترین نقطه‌ی خود به کبودیِ روی بدنِ ملیحه اشاره دارد و تذکر می‌دهد که شوهر قبلی‌اش با دیدن آن حالت تهوع پیدا می‌کرده و پیش از مُردن‌اش می‌خواسته او را طلاق دهد و در نزولی‌ترین حالتِ خود عباس را نشان می‌دهد که اصرار بر عَقدِ خواهرش، با برادرِ سربازِ شوهر خواهرِ مُرده‌اش، برای حفظ آبرو دارد. در هر دو نقطه این مهم قابلِ لمس است که مفهوم بر ذائقه‌ی تماشاگر از فیلتر واپس‌گرا به همگرا تبدیل می‌شود که در نتیجه سمپاتیِ مشترکی بوجود خواهد آورد. مسئله‌ی ابتدایی در طرحِ یک فیلمنامه‌ی کوتاه، که نقدِ اصلیِ من بر این فیلم است، وجودِ انگاره‌های از پیش فرض شده است. زنی که نمی‌تواند، به گفته‌ی خودش، جلوی قرآن بنشیند و دروغ بگوید چگونه حاضر می‌شود ابلاغیه‌ی دادگاه را برای بُردنِ آبروی یک مُرده به مادرش نشان دهد؟. برادرِ سربازِ آن شوهرِ مُرده صرفاً برای حفظ آبرو حاضر می‌شود با زنِ برادرش عقد کند یا عُلقه‌ی احساسی‌ای هم این وسط وجود داشته؟ و...
✍️ #علی_رفیعی_وردنجانی

رخ نیلو به کارگردانی جلال اشکذری نهایتِ بی‌مغزیِ یک فیلم در سینمای ایران است. در ابتدا باید به این نکته اشاره کنم که فلش‌بک برای تعریفِ چراییِ قصّه در فیلمنامه نیست بلکه از فلش‌بک تنها هنگامی باید استفاده شود که چگونگیِ حالِ فیلمنامه به گذشته‌ی کاراکترها ارتباط داشته باشد. ارتباط نیلو، نیلوفر کوخانی با میلاد، سجاد بابایی، یک ارتباطِ منسوخ شده است. عاشقانه‌ای که فداکاری در آن شکلِ نامفهومی به خود می‌گیرد؛ این نامفهومی به اشتباهْ گُسست نامیده می‌شود و تا انتهای فیلم که نیلو زالویی را از پنجره‌ی خودرو به بیرون پرتاب می‌کند، ادامه دارد. هیچ‌کس مانند فردِ دیگری نمی‌تواند و نباید درام یا ملودرامی خلق کند چرا که در آن صورت هنر بجای میمسیسِ در تکاپو به مجازاتِ محاکات تبدیل می‌شود. مسئله‌ی امروزِ من سخنانِ گُهربارِ لاله مرزبان در جشنواره‌ای خارجی است. این سخنان هیچ ربطی به خانمِ ایرانی، آزادیِ ایرانی و تلاش برای رسیدنِ به آن ندارد. گله‌ی من از این بازیگرِ مستعد این است که چرا وقتی از دختر و خانمِ ایرانی سخن می‌گُفتی در جوابِ پُرسشی که: آیا بعد از این فیلم می‌توانی به ایران برگردی یا نه، که هیچ ربطی به فیلم نداشت و شیطنت خانمِ خبرنگار را نشان داده، از فداکاریِ عمیق خود، که صرفاً بازیِ بدون حجاب بوده، سخن گفتی اما نگفتی 168 تن از دختران و زنان آینده‌ی این سرزمین سرِ کلاس درس توسط سفاکان به شهادت رسیدند!!. سینمای ایران با این سلبریتی‌های خائن و نابلد، که مجموعه‌ای از آنها را در فیلمِ اشکذری می‌بینیم، از ریشه زده خواهد شد و...

نکبت به کارگردانی پویا سعیدی یک نمایشِ فرهنگی از نوعِ ارتباطاتِ غربی در راستای نقدِ اجتماعیِ یک اُنتولوژی است. استفن بلبر شاخصه‌هایی در این درام به کار بُرده که از یک مُنحنی تغییرِ شخصیت به یک اِعوجاج و استیصال در او می‌رسد. این شاخصه‌ها را نمی‌شود برای یک ایرانی بازخوانی کرد چرا که مدیومِ فرهنگی در جامعه و شکلِ ارتباطات، عمیق‌تر از آن است که ما بخواهیم تازه بپرسیم: پس خانواده داشتن چه می‌شود؟ یک سؤالِ انحرافی در متنِ درام از زبانِ وینس پُرسیده می‌شود: چرا فیلم‌سازی از ساقی‌گری بهتره؟ در طولِ تاریخ اَشکالِ مختلفی از ارتباطاتِ خانوادگی در میان انسان‌ها شکل گرفته تا به این نظریه‌ی امروزی رسیده. این اَشکال را دوباره کشف کردن مانند کشفِ دوباره‌ی آتش خواهد بود. ارتباطِ میانِ انسان‌ها در غرب مُنجر به کشفِ دوباره‌ی آتش و جذابیت‌های گرما و نیروی آن می‌ماند. این ارتباطات نباید به درونمایه‌ی فرهنگیِ جامعه‌ای مانند جمهوری اسلامی ایران، تبدیل شوند چرا که جدا شدن از دیگری، جنس مخالف، را به همان اندازه عادی پنداشته‌اند که رسیدن به او. ما با یک عادّی‌سازی معکوس مواجه‌ایم. غربْ ارتباطات انسانی در جامعه‌ی خود را در درامی ابتدا تعریف و بعد نقد می‌کند در حالی که ما حسرتِ چُنین ارتباطاتی را می‌خوریم. مرد برای ساختنِ یک خانواده آفریده شده و نیاز به خانواده داشتن در یک زن از موقعِ بلوغ‌اش پدیدار خواهد شد. در درام‌های غربی مردهایی مورد نقد قرار می‌گیرند که ناتوان از خانواده ساختن و برطرف کردن نیاز روانی و نه صرفاً جنسیِ یک زن هستند و...