نسیم حسینی عکاس

«مرگ اشرف غنی و سقوط کابل» از آن دست نمایش‌هایی است که به‌جای بازسازی صرف یک رویداد تاریخی، می‌کوشد تجربه زیسته مردمی را روایت کند که ناگهان خود را در میانه فروپاشی یک شهر و تغییر سرنوشت یک کشور می‌یابند. اثر، به‌جای تمرکز بر چهره‌های سیاسی، نگاهش را به انسان‌هایی معطوف می‌کند که بهای واقعی جنگ را می‌پردازند.

هوشمندی کارگردان(ابراهیم پشت کوهی) از همان لحظه آغازین نمایش آشکار می‌شود؛ جایی که یک برنامه شاد رادیویی، تصویری از زندگی عادی و روزمره کابل را پیش چشم مخاطب می‌گذارد. اما با سقوط شهر، همان صدا به نمادی از فقدان و اندوه بدل می‌شود. این تغییر ناگهانی، بدون آنکه به شعار یا اغراق متوسل شود، شکاف میان آرامش و فاجعه را با قدرت به
تصویر می‌کشد و مخاطب را از همان ابتدا درگیر فضای نمایش می‌کند.

در بطن روایت، خانواده‌ای قرار دارد که هم‌زمان با حمله طالبان و آشفتگی ناشی از خروج اشرف غنی، برای حفظ جان خود دست به انتخاب‌هایی دشوار می‌زنند. ... دیدن ادامه ›› نمایش با دوری از قضاوت‌های مستقیم سیاسی، نشان می‌دهد که چگونه تصمیم‌های قدرت، زندگی انسان‌های عادی را دستخوش ترس، آوارگی و بی‌سرنوشتی می‌کند؛ همان انسان‌هایی که نامشان هرگز در کتاب‌های تاریخ ثبت نمی‌شود.

یکی از مهم‌ترین امتیازهای نمایش، توجه کارگردان به اصالت فرهنگی اثر است. انتخاب بازیگران افغان، بهره‌گیری از گروه موسیقی افغان و وفاداری به جزئیات فرهنگی، فضایی خلق کرده که باورپذیر و صادقانه است. موسیقی، تنها همراه صحنه نیست، بلکه بخشی از روایت است و احساسات شخصیت‌ها را عمیق‌تر می‌کند. بازی بازیگران نیز با پرهیز از اغراق، رنج، اضطراب و درماندگی را به شکلی ملموس منتقل می‌کند.

توجه به جزئیاتی مانند حنای نقش‌بسته بر پاهای بازیگران نیز قابل تأمل است؛ جزئیاتی که صرفاً جنبه تزئینی ندارند، بلکه نشانه‌ای از هویت، سنت و زندگی روزمره مردمی هستند که جنگ، فرصت ادامه همان زندگی را از آنان گرفته است. این دقت در طراحی، نشان می‌دهد که کارگردان تنها به روایت واقعه نیندیشیده، بلکه به بازآفرینی فرهنگ و زیست مردمی فکر کرده است که موضوع اصلی نمایش هستند.

«مرگ اشرف غنی و سقوط کابل» در نهایت، بیش از آنکه روایتی درباره سقوط یک حکومت باشد، مرثیه‌ای برای انسان، خانه و امید است؛ نمایشی که با کارگردانی دقیق، استفاده هوشمندانه از موسیقی، بازی‌های تأثیرگذار و توجه به جزئیات، مخاطب را به مواجهه‌ای انسانی با یکی از تلخ‌ترین فصل‌های تاریخ معاصر افغانستان دعوت می‌کند.

«بیا برای هم یک اسم انتخاب کنیم» نمایشی است درباره‌ی انتخاب؛ انتخاب‌هایی که گاهی یک زندگی را از نو می‌نویسند. اثر، با قرار دادن دو زوج در کنار هم، در واقع دو نسخه از یک زوج را در دو زمان و دو مسیر متفاوت روایت می‌کند. کسرا و بهار در ابتدای شکل‌گیری یک رابطه ایستاده‌اند؛ جایی که همه‌چیز هنوز سرشار از امید، رویا و امکان است. در سوی دیگر، بهمن و ماهی را در سال‌های پایانی زندگی مشترک می‌بینیم؛ جایی که عشق دیگر تنها احساس نیست، بلکه به تصمیم، مسئولیت و ایثار گره خورده است.

نکته‌ی جذاب نمایش، روایت موازی دو خط زمانی است که مدام در آینه‌ی یکدیگر منعکس می‌شوند. مخاطب به‌تدریج درمی‌یابد که این چهار شخصیت، در حقیقت دو تصویر از یک زندگی‌اند؛ زندگی‌ای که با تصمیم‌های متفاوت، سرنوشت‌های متفاوتی را تجربه می‌کند.

ماهی در دو جهان موازی، دو انتخاب کاملاً متضاد دارد. در یک روایت، رفتن را انتخاب می‌کند؛ آینده‌ای را که همیشه آرزویش را داشته، حتی اگر بهای آن فاصله گرفتن از عشق باشد. در روایت دیگر، ماندن را برمی‌گزیند؛ عشق را به آینده‌ای ... دیدن ادامه ›› که برای خو
د تصور کرده بود ترجیح می‌دهد. نمایش بدون آنکه یکی از این انتخاب‌ها را قضاوت کند، نشان می‌دهد که هر تصمیم، هم چیزی را نجات می‌دهد و هم چیزی را از بین می‌برد.

در مقابل، بهمن شخصیتی است که حتی در مواجهه با تلخ‌ترین بحران، یعنی سرطان، همچنان عقلانی تصمیم می‌گیرد. او در هر دو بازه‌ی زمانی تلاش می‌کند میان احساس، مسئولیت و واقعیت تعادل برقرار کند. همین تقابل، نبرد اصلی نمایش را شکل می‌دهد؛ نبردی میان عشق و عقل، میان امید و واقعیت، میان ماندن و رفتن.

«بیا برای هم یک اسم انتخاب کنیم» بیش از آنکه درباره‌ی بیماری سرطان باشد، درباره‌ی زیستن در سایه‌ی آن است؛ درباره‌ی اینکه عشق در برابر ترس چه شکلی پیدا می‌کند و انسان تا کجا حاضر است برای دیگری از خواسته‌های خود بگذرد. سرطان در این نمایش صرفاً یک بیماری نیست؛ استعاره‌ای است از هر بحرانی که رابطه را به نقطه‌ی انتخاب می‌رساند.

بزرگ‌ترین نقطه‌ی قوت نمایش، این است که پاسخ قطعی به مخاطب نمی‌دهد. نه ماندن را پیروزی مطلق می‌داند و نه رفتن را شکست. تنها یادآوری می‌کند که سرنوشت انسان، حاصل مجموعه‌ای از انتخاب‌های کوچک و بزرگی است که هرکدام می‌توانند جهانی کاملاً متفاوت خلق کنند.

«بیا برای هم اسم انتخاب کنیم» نمایشی لطیف، تأثیرگذار و تأمل‌برانگیز است که تا مدت‌ها پس از پایان اجرا، ذهن مخاطب را درگیر این پرسش می‌کند: اگر در همان لحظه، تصمیم دیگری می‌گرفتیم، آیا هنوز همان آدم امروز بودیم؟

نمایش چند سال پیش تلاشی ارزشمند برای بازخوانی زخم‌های جمعی جامعه بود؛ زخم‌هایی که هر کدام در دوره‌ای از تاریخ معاصر، اندوهی عمیق را بر مردم ایران تحمیل کردند. ساختار اپیزودیک نمایش این امکان را فراهم کرده بود که مخاطب در سفری احساسی، بار دیگر با حوادث تلخی چون سیل تجریش، سقوط هواپیمای مشهد، سقوط هواپیمای ارمنستان و آتش‌سوزی ساختمان پلاسکو روبه‌رو شود؛ اتفاقاتی که هنوز خاطره آن‌ها در ذهن بسیاری از مردم زنده است.
نقطه قوت اصلی نمایش، اجرای یکدست و باورپذیر بازیگران بود. هر یک از اعضای گروه توانسته بودند با درک صحیح از فضای تراژیک اثر، احساسات شخصیت‌ها را به شکلی صادقانه به تماشاگر منتقل کنند. بازی‌ها به دور از اغراق و در عین حال سرشار از تأثیرگذاری بود و همین موضوع باعث می‌شد مخاطب در هر اپیزود با روایت همراه شود.

کارگردانی اثر نیز قابل توجه بود؛ به‌ویژه در نحوه اتصال اپیزودها به یکدیگر که مانع از گسست ریتم نمایش می‌شد. با این حال، اوج تأثیرگذاری نمایش در سکانس پایانی رقم می‌خورد؛ جایی که مرگ نابهنگام یکی از اعضای گروه تئاتر، احمد عباسی، به تصویر کشیده می‌شود. این بخش که به نوعی ادای احترام به او نیز محسوب می‌شد، بار احساسی نمایش را به بالاترین نقطه خود می‌رساند.

در این میان، بازی درخشان مهرداد ضیایی، کارگردان نمایش، در سکانس پایانی به یکی از ماندگارترین لحظات اثر تبدیل می‌شود. او با اجرایی کنترل‌شده، ... دیدن ادامه ›› عمیق و سرشار از حس، توانست اندوه، فقدان و رنج نهفته در متن را به شکلی ملموس به مخاطب منتقل کند. حضور او در این بخش چنان تأثیرگذار بود که بسیاری از تماشاگران سالن را با چشمانی اشکبار ترک می‌کردند.

در مجموع، این نمایش صرفاً روایتگر چند حادثه تلخ نبود، بلکه یادآور بخشی از حافظه جمعی یک جامعه بود؛ نمایشی که با اتکا به بازی‌های قدرتمند، کارگردانی سنجیده و پایانی تکان‌دهنده، توانست تأثیری عمیق و ماندگار بر مخاط خود بر جا بگذارد

نمایش کشتارگاه روایتی تلخ و پرتنش از دو خانواده‌ای است که سال‌ها درگیر اختلافات، سوءتفاهم‌ها و کشمکش‌های عاطفی هستند. در مرکز داستان، رابطه عاشقانه فرزندان دو خانواده قرار دارد؛ عشقی که به جای آنکه پلی برای آشتی باشد، به عاملی برای تشدید درگیری‌ها و آشکار شدن زخم‌های قدیمی تبدیل می‌شود.

نقطه قوت اصلی نمایش، انتخاب هوشمندانه نام «کشتارگاه» است. کشتارگاه در این اثر تنها یک مکان نیست، بلکه نمادی از قربانی شدن عشق، اعتماد و روابط خانوادگی است. زمانی که دایی خانواده مالکیت کشتارگاه را به خواهرزاده خود می‌سپارد، در حالی که وارث اصلی فرزند خواهر اوست، بذر اختلافی عمیق کاشته
می‌شود که به تدریج تمام اعضای خانواده را درگیر می‌کند. این تصمیم ناعادلانه، محور اصلی تنش‌های داستان را شکل می‌دهد و مخاطب را با پرسش‌هایی درباره حق، خیانت و مسئولیت روبه‌رو می‌کند.

کاراکترها به خوبی پرداخت شده‌اند و هر کدام نماینده بخشی از جامعه هستند؛ افرادی که میان احساسات، منافع شخصی و تعهدات خانوادگی گرفتار شده‌اند. رابطه عاشقانه میان فرزندان دو خانواده نیز با وجود تمام موانع، بار احساسی نمایش را افزایش داده و لحظات تأثیرگذاری خلق می‌کند.

از نظر ساختار، نمایش ... دیدن ادامه ›› با ریتمی مناسب پیش می‌رود و به تدریج گره‌های داستانی را آشکار می‌کند. دیالوگ‌ها اغلب طبیعی و باورپذیر هستند و فضای پرتنش میان شخصیت‌ها را به خوبی منتقل می‌کنند. با این حال، در برخی صحنه‌ها حجم درگیری‌ها به اندازه‌ای زیاد می‌شود که فرصت کافی برای پرداخت عمیق‌تر احساسات شخصیت‌ها از بین می‌رود.

در مجموع، کشتارگاه نمایشی اجتماعی و درام‌محور است که با استفاده از یک داستان خانوادگی، به موضوعاتی چون ارث، بی‌عدالتی، عشق و فروپاشی
روابط انسانی می‌پردازد. این اثر نشان می‌دهد که گاهی انسان‌ها پیش از آنکه در یک کشتارگاه واقعی قربانی شوند، در میدان طمع، تعصب و کینه، احساسات و نزدیک‌ترین روابط خود را قربانی می‌کنند. نمایش با همین نگاه نمادین، اثری تأمل‌برانگیز و قابل توجه برای مخاطب به شمار می‌آید

نمایش «نامقصد» در تلاش است تا از دل یک روایت ظاهراً ساده درباره دوستی، به لایه‌های پیچیده‌تری از حافظه، زمان و فروپاشی روابط انسانی برسد. آنچه در نخستین مواجهه با اثر جلب توجه می‌کند، انتخاب ساختار غیرخطی و تکیه بر رفت‌وآمدهای زمانی میان گذشته، حال و آینده است؛ تکنیکی که اگرچه در تئاتر معاصر و به‌ویژه در درام‌های پست‌دراماتیک مسبوق به سابقه است، اما در «نامقصد» بیش از آن‌که صرفاً یک بازی فرمی باشد، کارکردی روان‌شناختی پیدا می‌کند. فرودگاه به‌عنوان لوکیشن مرکزی نمایش، نه فقط یک مکان فیزیکی بلکه استعاره‌ای از تعلیق، بی‌قراری و ناتمام‌ماندگی شخصیت‌هاست؛ فضایی حافظه‌مند که آدم‌ها در آن میان رفتن و ماندن معلق‌اند.

متن با واکاوی ده‌ساله‌ی زندگی سه شخصیت اصلی، سعی دارد جریان سیال ذهن آنان را در قالب خرده‌روایت‌هایی مونولوگ‌محور آشکار کند. این مونولوگ‌ها گاه موفق می‌شوند به درونیات شخصیت‌ها عمق ببخشند و تنهایی و اضطراب وجودی‌شان را نمایان سازند، اما در برخی لحظات نیز به دام ایجاز افراطی و ابهام فرمی می‌افتند؛ به‌گونه‌ای که مخاطب بیش از آن‌که درگیر تجربه احساسی شود، ناچار به رمزگشایی ساختار می‌شود.

یکی از نقاط قوت اثر، استفاده از فرم‌های مثلثی در طراحی روابط است؛ روابطی که مدام میان عشق، خیانت، رفاقت و اخلاق در نوسان‌اند. نمایش تلاش ... دیدن ادامه ›› می‌کند نشان دهد چگونه روابط انسانی در بستر زمان دچار فرسایش می‌شوند و هر شخصیت، دیگری را به شکلی ناتمام در حافظه خود بازسازی می‌کند. همین مسئله، مفهوم «نامقصد» را از یک عنوان صرف فراتر برده و به وضعیت وجودی شخصیت‌ها بدل می‌کند؛ انسان‌هایی که در مسیرند اما مقصد روشنی ندارند.

با این حال، اثر در برخی بخش‌ها بیش از حد به زبان نظری و نشانه‌های روشنفکرانه متکی می‌شود. ارجاعات فرمی و ساختار متقاطع روایت، اگرچه واجد جذابیت زیبایی‌شناسانه‌اند، اما گاهی مانع شکل‌گیری ریتم عاطفی می‌شوند. به بیان دیگر، نمایش در لحظاتی بیش از آن‌که زیسته شود، «خوانده» می‌شود. این مسئله می‌تواند بخشی از مخاطبان را از جهان اثر دور کند، به‌خصوص زمانی که مونولوگ‌ها به جای کنش دراماتیک، نقش بیانیه‌های فلسفی را پیدا می‌کنند.

در نهایت، «نامقصد» نمایشی است که بیش از روایت‌گویی، دغدغه‌ی خلق وضعیت دارد؛ وضعیتی معلق میان خاطره و اکنون، میان میل به ماندن و اجبار به رفتن. اثر اگرچه در انسجام احساسی و تعدیل پیچیدگی‌های فرمی می‌توانست موفق‌تر عمل کند، اما در ترسیم بحران ارتباط و فرسودگی اخلاقی نسل معاصر، تصویری قابل تأمل و گاه تأثیرگذار ارائه می‌دهد.
و در آخر با کارگردانی آقای بهکام و بازی های درخشان شدیدا پیشنهاد میکنم به دیدن این تاتر زیبا .

پرفرمنس عالی از احسان دریادل با یک ایده جدید و جذاب برای تماشاگر
شدیدا پیشنهاد میکنم